Köpeklerin gözünde uyku sırasında biriken gözyaşı, mukus ve küçük parçacıklar nedeniyle az miktarda çapak oluşabilir. Ancak sık tekrarlayan, yoğunlaşan veya sarı-yeşil renk alan çapak; tahriş, alerji, konjonktivit, göz kuruluğu, gözyaşı kanalı sorunu, yabancı cisim ya da kornea hasarıyla ilişkili olabilir. Gözünü kısan, patisiyle ovuşturan, kızarıklığı veya bulanıklığı bulunan bir köpek yalnızca çapağı temizlemekle bekletilmemeli, veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Köpeklerde Göz Çapaklanması Normal mi?
Çapağın normal kabul edilip edilemeyeceği miktarına, rengine, ne kadar sık oluştuğuna ve yanında başka bir belirti bulunup bulunmadığına bağlıdır. Köpeğin her zamanki göz görünümüyle karşılaştırma yapmak en yararlı başlangıçtır.
Uyku Sonrası Oluşan Hafif Çapak
Sabahları göz pınarında görülen az miktarda açık kahverengi veya saydam, kurumuş birikim çoğu zaman gözün doğal temizlenme sürecinin sonucudur. İki gözde benzer miktarda bulunuyor, kolayca temizleniyor ve gün içinde yeniden oluşmuyorsa tek başına hastalık belirtisi sayılmayabilir.
Bazı köpeklerde yüz yapısı, göz çevresindeki tüyler ve gözyaşının akış biçimi birikimi daha görünür hale getirir. Buna rağmen daha önce olmayan çapaklanmanın başlaması, miktarın belirgin artması veya yalnızca tek gözde görülmesi yeni bir sorun ihtimalini düşündürür.
Çapağın Rengi ve Kıvamı Ne Anlatır?
Şeffaf ve sulu akıntı toz, rüzgar veya hafif tahrişle ilişkili olabilir. Açık renkli ve küçük kurumuş birikimler bazen normaldir. Yoğun, yapışkan, sarı ya da yeşil akıntı ise iltihaplı bir süreci düşündürebilir. Kırmızı veya kanlı akıntı travma olasılığı nedeniyle hızlı değerlendirme gerektirir.
Renk tek başına kesin tanı koydurmaz. Göz kuruluğunda da koyu ve mukuslu çapak görülebilir; yabancı cisim başlangıçta yalnızca sulu akıntı oluşturabilir. Bu nedenle akıntının görünümü kızarıklık, şişlik, ağrı ve davranış değişiklikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Köpeklerde Göz Çapaklanmasının Nedenleri
Göz yüzeyi çevresel etkenlere açık olduğu için basit tahrişten acil tedavi gerektiren kornea sorunlarına kadar birçok durum çapaklanmaya yol açabilir. Nedeni yalnızca çapağa bakarak ayırmak her zaman mümkün değildir.
Toz, Tahriş ve Alerjik Etkenler
Toz, kum, duman, güçlü temizlik kokuları, şampuan veya göze yönelen hava akımı gözyaşını artırabilir. Gözyaşı kuruduğunda pınarlarda çapak oluşur. Çimen, polen veya başka çevresel etkenlere hassas köpeklerde iki gözde sulanma, hafif kızarıklık ve kaşıntı görülebilir.
Tahrişe neden olan ortamdan uzaklaşınca belirtiler kısa sürede azalmıyorsa ya da köpek gözünü sürekli ovuşturuyorsa muayene gerekir. Ovuşturma, başlangıçta yüzeysel olan rahatsızlığın korneada çizik oluşturmasına neden olabilir.
Konjonktivit ve Göz Enfeksiyonları
Konjonktivit, göz kapağının iç yüzünü ve gözün beyaz bölümünü örten zarın iltihaplanmasıdır. Kızarıklık, şişlik, çapak, aşırı kırpma ve gözde rahatsızlık oluşturabilir. Enfeksiyonlar olası nedenlerden biri olsa da alerji, yabancı cisim, göz kapağı yapısı ve göz kuruluğu da konjonktivite yol açabilir.
Köpeklerde göz akıntısı tek veya iki gözde görülebilir. Tek gözde ani başlangıç yabancı cisim ya da yerel bir sorunu; iki gözde benzer bulgular çevresel veya sistemik bir nedeni düşündürebilir. Yine de bu ayrım kesin değildir ve veteriner muayenesinin yerini tutmaz.
Göz Kuruluğu ve Gözyaşı Kanalı Sorunları
Gözyaşı üretiminin yetersiz olduğu kuru göz hastalığında göz yüzeyi yeterince nemlenemez. Yoğun, ipliksi veya yapışkan akıntı, kızarıklık, mat kornea görünümü ve ağrı gelişebilir. Tedavi edilmediğinde korneada yara, damarlanma ve görmeyi etkileyen kalıcı değişiklikler oluşabilir.
Gözyaşı kanallarının daralması veya tıkanması ise gözyaşının buruna doğru normal akışını bozabilir. Sürekli yaşarma, göz altında ıslaklık ve kurumuş birikimler görülebilir. Sorunun kaynağı kanal yapısı, iltihap veya göz çevresindeki anatomik özellikler olabilir.
Yabancı Cisim, Kornea Hasarı ve Göz Kapağı Problemleri
Ot başağı, kum tanesi, tüy veya küçük bir parçacık göz kapağının altına girerek sulanma ve çapak oluşturabilir. Kornea çizikleri ve ülserleri çoğunlukla ağrılıdır; köpek gözünü kapalı tutabilir, ışıktan kaçabilir veya yüzünü zemine sürtebilir. Bu durumlar kısa sürede ilerleyebileceği için aynı gün muayene edilmelidir.
Göz kapağının içe dönmesi, kirpiklerin göz yüzeyine sürtmesi veya kapakların tam kapanmaması da sürekli tahrişe neden olabilir. Özellikle belirgin göz yapısına sahip bazı ırklarda travma ve kuruma riski daha yüksektir.
Göz Çapaklanması Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?
Göz sorunlarında bekleme süresi diğer bazı hafif belirtilere göre daha kısa tutulmalıdır. Çünkü ağrılı veya görmeyi tehdit eden bir durum dışarıdan yalnızca çapaklanma gibi başlayabilir.
Acil veya Aynı Gün Muayene Gerektiren Belirtiler
Köpek gözünü kısıyor veya tamamen kapalı tutuyorsa, göz çok kırmızıysa, kornea bulanık ya da mavimsi görünüyorsa, göz küresi dışarı doğru belirginleşmişse veya travma yaşandıysa aynı gün veteriner değerlendirmesi gerekir. Kanlı akıntı, ani görme kaybı şüphesi ve gözün yuvasından çıkması acildir.
Sarı-yeşil yoğun akıntı, kapaklarda belirgin şişme, göz çevresinde yara ve sürekli patileme de geciktirilmemelidir. Köpeklerde göz hastalıkları benzer belirtiler gösterebildiği için eski bir ilacı yeniden kullanmak yerine nedenin belirlenmesi gerekir.
Köpeğin Göz Çapağı Nasıl Temizlenir?
Temizlik yalnızca göz çevresindeki birikimi uzaklaştırır; altta yatan hastalığı tedavi etmez. Ağrı veya travma belirtisi varsa temizlik için köpeği zorlamak yerine doğrudan kliniğe başvurulmalıdır.
Güvenli Temizleme Adımları
Eller yıkandıktan sonra temiz, yumuşak bir gazlı bez veterinerin uygun gördüğü steril göz yıkama solüsyonu veya ılık suyla nemlendirilebilir. Kurumuş çapak birkaç saniye yumuşatılmalı, göz küresine bastırmadan pınardan dışarı doğru nazikçe silinmelidir. Her göz için ayrı bez kullanılmalıdır.
Göz çevresindeki uzun tüyler temiz ve kuru tutulabilir; ancak makas gözün yakınında dikkatsizce kullanılmamalıdır. Akıntının rengi, miktarı ve tekrar etme sıklığı not edilirse veteriner görüşmesinde yararlı bilgi sağlar.
Evde Yapılmaması Gerekenler
İnsanlara ait göz damlası, antibiyotik, kortizonlu damla, çay, bitkisel karışım veya kolonya kullanılmamalıdır. Özellikle kortizon içeren ürünler kornea ülseri varsa durumu ağırlaştırabilir. Eski reçeteden kalan ilacın yeni bir göz sorununa uygun olduğu varsayılmamalıdır.
Kurumuş çapak zorla koparılmamalı, göz kapağı sertçe açılmamalı ve göze saplanmış görünen cisim çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Köpeğin gözü patilemesini önlemek için veteriner önerisiyle koruyucu yakalık gerekebilir.
Veteriner Hekim Göz Çapaklanmasını Nasıl Değerlendirir?
Veteriner göz kapaklarını, üçüncü göz kapağını, korneayı ve göz çevresini inceler. Gözyaşı üretimini ölçmek için Schirmer gözyaşı testi, korneadaki çizik ve ülserleri görmek için floresan boya testi uygulanabilir. Göz içi basıncı ölçümü, akıntı örneği veya gözyaşı kanalının değerlendirilmesi de gerekli olabilir.
Tedavi nedene göre değişir. Tahriş edici etkenin uzaklaştırılması, yabancı cismin çıkarılması, uygun göz ilacı, gözyaşı desteği veya göz kapağı sorununa yönelik cerrahi planlanabilir. Bir gözde işe yarayan ilaç başka bir nedende zararlı olabileceği için muayenesiz tedavi doğru değildir.
Köpeklerde Göz Çapaklanması Nasıl Önlenir?
Göz çevresi düzenli kontrol edilmeli, uzun tüyler güvenli biçimde bakımlı tutulmalı ve köpek şampuan, sprey, sigara dumanı ile yoğun temizlik kokularından uzak tutulmalıdır. Araç yolculuğunda başını camdan çıkarmasına izin vermemek göze yabancı cisim kaçma ve kuruma riskini azaltır. Oyun ve yürüyüş sonrasında gözlerde kızarıklık, kısma veya akıntı olup olmadığına bakılabilir.
Yapısal göz kapağı sorunu, kuru göz veya kronik göz hastalığı bulunan köpeklerde veteriner kontrolleri ve reçeteli bakım aksatılmamalıdır. Sonuç olarak az miktarda uyku çapağı bazen normal olsa da yeni başlayan, renk değiştiren veya ağrıyla birlikte görülen çapaklanma önemlidir. Erken muayene, göz yüzeyinin zarar görmesini ve görme kaybı riskini azaltmanın en güvenli yoludur.
